Een blik terug en vooruit.

Het is eind december en langzaamaan denken we weer aan het volgende jaar. Langzaamaan omdat de omstandigheden het nog steeds lastig maken om gewoon elkaar te ontmoeten en concreet met elkaar van gedachten te wisselen. Is dat belangrijk? Wij als leden van de Werkgroep Duurzaam vinden van wel. Op basis van informatie van de gemeente via de website, via kaders en richtlijnen en via mededelingen tijdens vergaderingen of in een persoonlijk contact hebben wij allemaal ons een beeld gevormd, initiatieven ontplooit en, individueel of gezamenlijk, beslissingen genomen. In 2018 is de bal gaan rollen en we staan met elkaar op de drempel van het jaar 2022. Helemaal niet zo raar om eens te gaan evalueren.

We hebben inmiddels jaren ervaring met de ontwikkelingen op en rond Lievingerveld. Ieder voor zich en ook als (toekomstige) bewoners gezamenlijk. Een gezamenlijk ontwikkel- en besluitvormingsproces en met elkaar kennismaken dat ernstig werd verstoord door Corona en alle lockdown-achtige maatregelen. De eerste bewoners zijn er en het aantal groeit stug door. Huizen worden voltooid, zijn in aanbouw of worden uitgedacht. Veel individuele ervaringen rond het opdrachtgeverschap en veranderingen in de bouw- en materialen wereld. Maar ook een sterk veranderend beeld rondom onze nieuwe leefwereld en ons woongebied. We wisten van bouwen zonder gasaansluiting, hemelwater niet lozen in het riool en infiltratie, deels eisen van een waterwingebied, bouwen op palen en een overstromingsrisico. Denken aan natuur en duurzaamheid bij de bouwplannen was voor velen vanzelfsprekend. Minder op de voorgrond stond het inmiddels steeds meer aanwezige besef dat klimaatverandering meer is dan een verhoging van de gemiddelde temperatuur. Vooral de laatste anderhalf jaar kunnen we er niet omheen dat het vooral een klimaatontregeling is die zich steeds meer toont in de vorm van onverwachte extremen in het weer. Klimaat, natuur en milieu, duidelijk aan verandering onderhevig. Een weersysteem dat is ontregeld en ons meer en meer voor verrassingen zal gaan plaatsen. De eerste ervaringen rond de wegen hebben we inmiddels achter de rug.

Allemaal ontwikkelingen die vragen oproepen en tot acties leiden, voor bewoners op het Lievingerveld, pioniers in een sociaal experiment, betekent het waarschijnlijk omdenken. Waar zijn we eigenlijk in dit halve natuurgebied aan begonnen, wat hebben we na de start geleerd, wat doen we en wat kunnen we met onze nieuwe inzichten. Het bovenstaande is nu precies waarm wij als werkgroep de laatste tijd mee bezig zijn geweest. Ons project evalueren en met een hernieuwde blik naar de toekomst kijken. Wat zou ons als werkgroep, maar ook als inwoners van Lievingerveld vanaf 2022 bezig moeten houden?

Evalueren

Voor we met die vraag verder gaan, eerst een terugblik, wat heeft de start van de werkgroep en het project rondom seizoensopslag ons geleerd? De werkgroep is ontstaan vanuit de visie op het gasloos bouwen als gezamenlijke uitdaging en het onderbuikgevoel van diverse inwoners dat gezamenlijk optrekken tot meer inzicht en mogelijkheden leidt. Het bouwen zonder gasaansluiting heeft doorgaans tot gevolg dat de behoefte aan elektriciteit geweldig toeneemt. Een toename die zich veelal kenmerkt door omgaan met pieken en dalen bij het opwekken van duurzame energie, zoals bij het gebruik van zonnepanelen. In de zoektocht om hier verstandig mee om te gaan zijn  (tegenstrijdige) adviezen gemakkelijk te krijgen. Echt goed uitgekristalliseerde oplossingen waren er nog niet en op veel plaatsen ontbreekt nog de noodzakelijke kennis. Die problemen werden geconstateerd en daar is toen energie in gestoken, met ondersteuning en gefinancierd door de gemeente en provincie. De rode draad werd het helpen voorkomen dat er beslissingen werden genomen waar men later spijt over zou hebben. De speerpunten van de werkgroep Duurzaam werden:

  1. Vragen inventariseren en gecontroleerde kennis opzoeken en delen via diverse kanalen;
  2. Organiseren van bewonersbijeenkomsten, gekenmerkt door kennisuitwisseling en creëren van draagvlak voor collectieve oplossingen;
  3. Verkenningen te doen naar collectieve oplossingen voor het vraagstuk rondom seizoensopslag van (thermische) energie op het Lievingerveld;


Terugkijkend, samen met de eerste betrokkenen, laat zien dat we met elkaar een flinke ontwikkeling hebben doorgemaakt en er veel is geleerd. Kennis over de inhoud, maar ook over het belang van het op elkaar afstemmen van het sociale proces en de inhoud.

Afsluiting project collectieve seizoensopslag van thermische energie – met een twist

Er is gewerkt aan een plan rond seizoensopslag. Uit de eerste berekeningen werd duidelijk dat verreweg de meeste energie van de woning gebruikt kan worden voor warm water, voor tapwater en de verwarming. Voor de hand lag een systeem dat warmte van de zon weet te oogsten en dat op te slaan in de vorm van warm water zodat het in de winterperiode beschikbaar is. Veel tijd is er in gestoken om daar een kansrijk project van te maken. Hierbij de (toekomstige) bewoners stevig betrekken werd met de komst van Corona niet vereenvoudigd. Er is een business case gemaakt van een collectieve warmwateropslag op Lievingerveld, dit bleek het toen (April 2019) niet financieel haalbaar waarbij de schaalgrootte een belangrijk argument was.

Voor de werkgroep was de uitkomst in 2019 natuurlijk een teleurstelling. Lang is er gepraat over kleinere alternatieven voor de seizoensopslag zoals een warmtenet in een cluster van 2, 4 of 10 woningen. Verschillende bewoners hebben hiervoor de eigen bouwtekening aangeleverd om als voorbeeld te kunnen dienen. De uitkomst daarvan bleek dat het destijds – naast alle andere itdagingen – economisch niet mogelijk zou zijn om een algemeen toepasbaar aanbod te ontwikkelen.

In november 2021 hebben we als werkgroep samen met de meewerkende partijen om de tafel gezeten voor een evaluatie van het project. Tijdens deze evaluatie bleek aan de hand van een herberekening2 gebaseerd op de huidige energietarieven3, de business case voor een warmwateropslag bij een individuele woning of een klein cluster woningen nu wel rendabel te zijn. De situatie op Lievingerveld t.o.v. 2019 is in tussentijd echter ook veranderd. Een deel van de woningen op Lievingerveld is al gebouwd en heeft geen voorbereidingen getroffen voor een aansluiting op een dergelijke warmteopslag. Anderzijds zijn er ook bewoners nog niet gestart met de bouw en zij bevinden zich nog midden in het ontwikkelproces. Met de recente prijsstijgingen nog vers in het geheugen geeft dit aanleiding en mogelijkheden voor deze bewoners en overwegingen bij de te maken keuzes voor de woning.

Voor onze werkgroep is het duidelijk, seizoensopslag op collectief wijkniveau is zeker de toekomst, maar vond niet haar plaats op Lievingerveld. Met alle veranderingen zien wij nieuwe mogelijkheden ontstaan die wij als werkgroep toejuichen. Als werkgroep sluiten wij dit jaar het project af met een oproep namens de deskundigen die ons hebben begeleid. Toekomstige bewoners die serieus geïnteresseerd zijn in een kleinschalige seizoensopslag middels warmwater, kunnen wij in contact brengen met een deskundige op dit onderwerp. Hij kan met u alleen of bijvoorbeeld samen met een paar buren de mogelijkheden onderzoeken. Bij een voldoende innovatief concept kan er ondersteuning worden gegeven bij realisatie en het onderzoeken van de mogelijkheden rondom financiering.

..en nu?

Volgend jaar zal de werkgroep zich blijven buigen over het thema energie maar daarnaast ook het thema water aan bod laten komen.. hoe en wat precies houden wij nog even een verrassing. Eerst maar creatief en positief omgaan met de volgende lockdown en op een (aan)gepaste manier gezelligheid en vreugde zoeken tijdens de komende feestdagen. Wij wensen alle lezers een goede tijd en een positief en gezond 2022.

Een hartelijke groet van Rudy, Sven, Yvette en Jan P.